Czy rośnie ryzyko pozwów przeciwko biurom rachunkowym i księgowym?

Przepisy prawa ulegają coraz większej komplikacji, ustawy zmieniają się zbyt szybko, nawet przygotowywane są zmiany do ustaw, które jeszcze nie weszły w życie. Prowadzi to do bardzo dużego zamieszania i trudności z ustaleniem treści obowiązującego prawa, zwłaszcza wobec tego dotyczącego podatków i danin publicznoprawnych. Ryzyko prowadzenia biura rachunkowego niewątpliwie rośnie.


Odszkodowanie od księgowej – coraz więcej spraw.


Potencjalni klienci coraz częściej zwracają się do osób prowadzących działalność prawniczą z pytaniem jak pozwać księgową czy też w jaki sposób dochodzić odszkodowania od biura rachunkowego. Pytania nasiliły się zwłaszcza od 2018 r. po wejściu w życie przepisów wprowadzających plik JPK_VAT. Prawdopodobnie spowodowane jest to tym, że dzięki takiemu rozwiązaniu urzędom skarbowym łatwiej jest wykrywać popełnione błędy.


Za co najczęściej pozywane są księgowe?


W przypadku biur rachunkowym znaczna liczba spraw odszkodowawczych dotyczy błędów przy obliczaniu składek ZUS i związaną z tym utratą prawa do określonego zasiłku. Bardzo często pozew dotyczy świadczenia usług doradztwa podatkowego, co widoczne jest w stawkach ubezpieczycieli, gdyż obowiązkowe ubezpieczenie OC jest o wiele tańsze niż ubezpieczenie w zakresie czynności doradztwa podatkowego.

Również można spotkać się ze sprawami, w których biuro de facto nie prowadziło księgowości, pobierało od klienta pieniądze i wysyłało „zerówki”. Najtrudniej taką sytuację zauważyć klientowi, który ponosi straty oraz ma zdecydowanie więcej kosztów od przychodów, dlatego nie dziwi go to, że nie otrzymuje wiadomości o należnym do zapłaty podatku.

Dosyć często pozywane są biura rachunkowe „prowadzone po godzinach” tzn., gdy właściciel biura zatrudniony jest gdzieś na umowę o pracę i dorabia sobie dodatkowo. W znacznej mierze roszczeń odszkodowawczych dochodzą ci klienci, którym bardzo zależy na jak najniższej cenie za usługi księgowe, starający się dodatkowo uzyskać od biura rachunkowego bezpłatne: usługi prawne i doradztwo podatkowe, niekiedy nawet w bardzo skomplikowanych prawach.


Optymalizacja podatkowa a ubezpieczenie OC w zakresie czynności doradztwa podatkowego.


Biura rachunkowe oferujące optymalizację podatkową powinny być świadome pewnych okoliczności. Najważniejszą z nich jest to, że takie usługi mogą być świadczone tylko przez osoby, które posiadają uprawnienia doradcy podatkowego, adwokata, radcy prawnego i biegłego rewidenta. Zawodowe świadczenie takich usług bez uprawnień jej przestępstwem, co może wykorzystać klient i straszyć możliwością złożenia zawiadomienie do prokuratury przeciwko księgowej, aby łatwiej uzyskać od niej odszkodowanie.

 Drugą bardzo ważną okolicznością jest to, że ubezpieczenia OC w zakresie czynności doradztwa podatkowego, często zawierają wyłączenie odpowiedzialności za taką usługę, w sytuacji, gdy była ona wykonywana przez osobę nieposiadającą uprawnień zawodowych.


Co powinna zrobić księgowa, gdy zostanie pozwana?


Najczęściej proces odszkodowawczy zaczyna się od zgłoszenia roszczenia przez klienta. Może to nastąpić w sposób bardziej formalny lub mniej np. w drodze rozmowy telefonicznej czy na spotkaniu. Podczas takiej rozmowy z klientem księgowa czy właściciel biura rachunkowego musi bardzo ważyć słowa, istnieje prawdopodobieństwo, że rozmowa jest nagrywana. Zaskoczona osoba w pierwszej chwili, pod wpływem stresu może nieracjonalnie powiedzieć, że pokryje wszelkie szkody, czy zacząć przepraszać klienta, co niekorzystnie wpływa na jej pozycję procesową w sprawie cywilnej. Często roszczenie przedstawione przez klienta, w pierwszej chwili może wydawać się zasadne, ale dokładniejsza analiza prowadzi do wniosku przeciwnego.

Zatem, gdy klient zgłasza roszczenie, to należy powstrzymać się od zbędnych komentarzy i wypowiedzi, jedynie oznajmić profesjonalnie, że sprawa zostanie przeanalizowana. W trakcie takiej analizy często wychodzi na jaw, że błąd w znacznej mierze został spowodowany przez klienta, który nie udzielił odpowiednio wcześniej niezbędnej informacji lub nie przekazał dokumentów albo zaczął działać w jakiś sposób, gdyż tak mu powiedział kolega (ewentualnie księgowa kolegi tak sugerowała).

W przypadku roszczenia skierowanego przeciwko biuru rachunkowemu należy dokonać w pierwszej kolejności analizy umowy o świadczenie usług księgowych i określić zakres obowiązków biura rachunkowego. Jeśli kontrakt jest bardzo lakoniczny i nie reguluje pewnych kwestii to zajdzie konieczność analizy w tej materii ustalonych zwyczajów.

Pamiętać należy również o przepisie kodeksu cywilnego stanowiącego, że czynność prawna (w tym umowa) wywołuje nie tylko skutki wprost w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.

Weryfikując treść umowy o świadczenie usług księgowych należy liczyć się także z możliwością, że określone jej zapisy mogą zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i z tego powodu nieważne, a zatem niechroniące biuro.

Nawet, gdy księgowa posiada dosyć dużą wiedzę prawną to warto skorzystać z usług prawnika, ponieważ jest to osoba, która spojrzy na sprawę z dystansu i pozwoli ocenić szansę powodzenia. Ponadto do kodeksu postępowania cywilnego wróciły przepisy o postępowaniu w sprawach gospodarczych, które jest dosyć sformalizowane i szkoda byłoby przegrać sprawę z powodów błędów czysto formalnych.


Czy wzrośnie liczba spraw odszkodowawczych przeciwko biurom rachunkowym?


Bardzo prawdopodobne jest, że pozwów przeciwko księgowym będzie coraz więcej, składa się na to kilka czynników. Przed wejściem w życie przepisów o JPK_VAT błędy popełnione przez biuro rachunkowe były wykrywane w głównej mierze w przypadku kontroli podatkowej. Przeciętny przedsiębiorca zazwyczaj nie bywał kontrolowany. Od 2018 r. tych spraw odszkodowawczych jest już więcej.  Biura rachunkowe będą pozywane coraz częściej zwłaszcza od 2023 r., gdy wejdzie w życie obowiązek przesyłania całych ksiąg podatkowych do urzędu skarbowego w pliku JPK.

O wiele częściej będą wtedy zauważalne popełnione błędów. Łatwiej będzie je również udowodnić, gdyż podatnik może otrzymać jakieś pismo z urzędu skarbowego, w którym zostaną one wymienione. Cały czas wzrasta liczba prawników co powoduje spadek cen usług prawnych, a jednocześnie to, że kancelarie prawne są skłonne coraz częściej przyjmować niekorzystne dla siebie warunki. Część tzw. para - kancelarii (czyli tych, które nie są prowadzone przez adwokatów i radców prawnych) zaoferuje prowadzenie spraw odszkodowawczych tylko za procent od wygranej, bez opłaty wstępnej, co może zachęcić klienta do pozwania biura, nawet, gdy nie jest pewny swojej wygranej.